martes, 3 febrero 2026
  • [Soporte, publicidad]
  • [Sobre deflamenco]
  • [Faq]
  • [Tienda/Shop]
Revista DeFlamenco.com
Tablao Flamenco 1911 - Madrid
  • REVISTA
    • Noticias de Flamenco
    • Reseñas
    • Entrevistas
    • Especiales
    • Festival de Jerez
    • Opinión
    • De tablao en tablao
    • Moda flamenca
    • Más flamenco
  • AGENDA
    • CARTELERA
    • Flamenco online
    • Flamenco en Madrid
    • Flamenco en Barcelona
    • Flamenco en Andalucía
      • Flamenco en Sevilla
      • Flamenco en Jerez & Cádiz
      • Flamenco en Málaga
      • Flamenco en Córdoba
      • Flamenco en Jaén
      • Flamenco en Huelva
      • Flamenco en Almería
      • Flamenco en Granada
    • Flamenco en España (resto)
      • Flamenco en Aragón
      • Flamenco en Asturias
      • Flamenco en Baleares
      • Flamenco en Canarias
      • Flamenco en Cantabria
      • Flamenco en Castilla la Mancha
      • Flamenco en Castilla-León
      • Flamenco en Ceuta / Melilla
      • Flamenco en Extremadura
      • Flamenco en Galicia
      • Flamenco en La Rioja (Logroño)
      • Flamenco en Murcia
      • Flamenco en Pamplona
      • Flamenco en el País Vasco
      • Flamenco en Valencia
    • Flamenco en Europa
      • Flamenco en Francia
      • Flamenco en Alemania
      • Flamenco en Países Bajos & Bélgica
      • Flamenco en Italia
      • Flamenco en Reino Unido
      • Flamenco en Portugal
      • Flamenco en Suiza
      • Flamenco en Resto de Europa
    • Flamenco en América
      • Flamenco en Canadá
      • Flamenco en Estados Unidos
      • Flamencos en México / Centro América
      • Flamenco en América del Sur
    • Flamenco en el Mundo
      • Flamenco en África
      • Flamenco en Australia
      • Flamenco en Japón & Asia
    • Flamencos EN GIRANew
  • CURSOS
    • Cursos Flamenco online
    • Calendario Cursos de Flamenco (general)
    • Cursos Flamenco en Sevilla
    • Cursos de Flamenco en Jerez & Cádiz
    • Cursos Flamenco en Madrid
    • Cursos flamenco en Barcelona
    • Cursos Flamenco en Málaga
  • ARTISTAS
    • Cantaores & cantaoras
    • Guitarristas
    • Bailaores & bailaoras
    • Otros/Grupos
    • Compañias
    • Espectáculos
    • Management
  • MEDIA
    • Twitch – Flamenco live
    • Fotografías
    • Videos
  • GUÍA DE FLAMENCO
    • Escuelas y estudios de Flamenco
    • Tablaos flamencos
    • Teatros, Salas de Concierto
    • Peñas de Flamenco
    • Bares Flamencos, restaurantes
    • Moda Flamenca, complementos
    • Tiendas de Flamenco
    • Guitarrerias, luthiers
  • CATÁLOGO
    • Cds de flamenco
    • Libros de flamenco
    • Dvds de flamenco
    • Vinilos de Flamenco
  • Tablaos
    • Noticias
    • Madrid
      • Donde ver buen flamenco
      • Cardamomo
      • Tablao Flamenco 1911
      • Tablao flamenco La Carmela
      • Flamenco de Leones
      • Tablao de la Villa
      • Las Tablas Flamenco Madrid
      • Centro Cultural Flamenco de Madrid
      • Café Ziryab
      • Corral de la Moreria
    • Barcelona
      • Tablao Flamenco Cordobes
      • El Duende by Tablao Cordobes
    • Granada
    • Sevilla
  • [ENGLISH]
    • News
    • Show Reviews
    • Interviews
    • Special Reports
    • Flamenco Shows in MadridNew
      • Cardamomo Flamenco Madrid
      • Tablao 1911
      • Las Tablas Flamenco Madrid
      • Centro Cultural Flamenco de Madrid
      • Corral de la Moreria
      • Café Ziryab
    • Flamenco Shows in Barcelona
      • Tablao Flamenco Cordobes
      • El Duende by Tablao Cordobes
    • Special Festival de JerezNew
    • Flamenco fashion
    • More flamenco
    • Opinion
    • My Flamenco Year
  • TIENDA
    • Cds, libros, vinilos
    • Compra publicidad
  • –
No Result
View All Result
  • REVISTA
    • Noticias de Flamenco
    • Reseñas
    • Entrevistas
    • Especiales
    • Festival de Jerez
    • Opinión
    • De tablao en tablao
    • Moda flamenca
    • Más flamenco
  • AGENDA
    • CARTELERA
    • Flamenco online
    • Flamenco en Madrid
    • Flamenco en Barcelona
    • Flamenco en Andalucía
      • Flamenco en Sevilla
      • Flamenco en Jerez & Cádiz
      • Flamenco en Málaga
      • Flamenco en Córdoba
      • Flamenco en Jaén
      • Flamenco en Huelva
      • Flamenco en Almería
      • Flamenco en Granada
    • Flamenco en España (resto)
      • Flamenco en Aragón
      • Flamenco en Asturias
      • Flamenco en Baleares
      • Flamenco en Canarias
      • Flamenco en Cantabria
      • Flamenco en Castilla la Mancha
      • Flamenco en Castilla-León
      • Flamenco en Ceuta / Melilla
      • Flamenco en Extremadura
      • Flamenco en Galicia
      • Flamenco en La Rioja (Logroño)
      • Flamenco en Murcia
      • Flamenco en Pamplona
      • Flamenco en el País Vasco
      • Flamenco en Valencia
    • Flamenco en Europa
      • Flamenco en Francia
      • Flamenco en Alemania
      • Flamenco en Países Bajos & Bélgica
      • Flamenco en Italia
      • Flamenco en Reino Unido
      • Flamenco en Portugal
      • Flamenco en Suiza
      • Flamenco en Resto de Europa
    • Flamenco en América
      • Flamenco en Canadá
      • Flamenco en Estados Unidos
      • Flamencos en México / Centro América
      • Flamenco en América del Sur
    • Flamenco en el Mundo
      • Flamenco en África
      • Flamenco en Australia
      • Flamenco en Japón & Asia
    • Flamencos EN GIRANew
  • CURSOS
    • Cursos Flamenco online
    • Calendario Cursos de Flamenco (general)
    • Cursos Flamenco en Sevilla
    • Cursos de Flamenco en Jerez & Cádiz
    • Cursos Flamenco en Madrid
    • Cursos flamenco en Barcelona
    • Cursos Flamenco en Málaga
  • ARTISTAS
    • Cantaores & cantaoras
    • Guitarristas
    • Bailaores & bailaoras
    • Otros/Grupos
    • Compañias
    • Espectáculos
    • Management
  • MEDIA
    • Twitch – Flamenco live
    • Fotografías
    • Videos
  • GUÍA DE FLAMENCO
    • Escuelas y estudios de Flamenco
    • Tablaos flamencos
    • Teatros, Salas de Concierto
    • Peñas de Flamenco
    • Bares Flamencos, restaurantes
    • Moda Flamenca, complementos
    • Tiendas de Flamenco
    • Guitarrerias, luthiers
  • CATÁLOGO
    • Cds de flamenco
    • Libros de flamenco
    • Dvds de flamenco
    • Vinilos de Flamenco
  • Tablaos
    • Noticias
    • Madrid
      • Donde ver buen flamenco
      • Cardamomo
      • Tablao Flamenco 1911
      • Tablao flamenco La Carmela
      • Flamenco de Leones
      • Tablao de la Villa
      • Las Tablas Flamenco Madrid
      • Centro Cultural Flamenco de Madrid
      • Café Ziryab
      • Corral de la Moreria
    • Barcelona
      • Tablao Flamenco Cordobes
      • El Duende by Tablao Cordobes
    • Granada
    • Sevilla
  • [ENGLISH]
    • News
    • Show Reviews
    • Interviews
    • Special Reports
    • Flamenco Shows in MadridNew
      • Cardamomo Flamenco Madrid
      • Tablao 1911
      • Las Tablas Flamenco Madrid
      • Centro Cultural Flamenco de Madrid
      • Corral de la Moreria
      • Café Ziryab
    • Flamenco Shows in Barcelona
      • Tablao Flamenco Cordobes
      • El Duende by Tablao Cordobes
    • Special Festival de JerezNew
    • Flamenco fashion
    • More flamenco
    • Opinion
    • My Flamenco Year
  • TIENDA
    • Cds, libros, vinilos
    • Compra publicidad
  • –
No Result
View All Result
Revista DeFlamenco.com
No Result
View All Result
Home Novedades

MEDIO SIGLO DE LA REUNIÓN DE CANTE JONDO

by Tamara Pastora
9 07 2018
in Novedades, Reseñas
MEDIO SIGLO DE LA REUNIÓN DE CANTE JONDO
Comparte en FacebookCanal TelegramComparte en Twitter

50 Reunión de Cante Jondo
Sábado, 7 de julio, 2018. 2300h
La Puebla de Cazalla, Hacienda La Fuenlonguilla

Texto: Estela Zatania
Fotos: Tamara Pastora

Tablao Flamenco 1911 Tablao Flamenco 1911

Read in english

“No es fácil que eso vaya a morir” José María Moreno Galván, 1968

Cante: La Yiya, Duquende, Elu de Jerez, Pedro el Granaíno. Guitarra solista: Dani de Morón. Guitarras de acompañamiento: Antonio García, Antonio Higuero, Patrocinio Hijo. Baile: Antonio el Pipa con el cante de Morenito de Íllora, Carmen y Gema Cantarota, guitarras de Juan José Alba y Javier Ibáñez. Pastora Galván con el cante de Manuel Tañé y Jeromo Segura, la guitarra de Juan Requena y compás de Bobote. Presentador: Juan José Téllez.  

La noche de sábado, 7 de julio, 2018, otro histórico evento flamenco se ganó su merecido lugar en el club de los 50 años de longevidad.  Las palabras arriba citadas de José María Moreno Galván, hermano mayor de Francisco Moreno Galván, (hoy en día se definiría como “agitador flamenco”), referentes a la posible desaparición del llamado “cante jondo”, ahora, en la ocasión de las bodas de oro de la Reunión de Cante Jondo de La Puebla de Cazalla, provocan poco más que una débil y complaciente sonrisa en los labios de una nueva generación.

Situémonos cronológicamente…  En 1968, “El Camarón de la Isla con la colaboración especial de Paco de Lucía”, título aparatoso de la histórica grabación que los aficionados conocemos como “Al verte las flores lloran”, no se grabaría hasta un año más tarde, por lo que el revolucionario dúo era prácticamente desconocido.  Sonaba por la radio Antonio Mairena, sin que circulara el término “mairenismo” y toda la negatividad hoy en día asociada.  La gran figura para nosotros los jóvenes, era Antonio Fernández “Fosforito”, junto con otros admirados maestros como Terremoto de Jerez, Manolo Caracol, el Chocolate o Fernanda y Bernarda de Utrera, entre otros.  El nombre de Enrique Morente empezaba a sonar con más frecuencia, y el veterano Pepe Marchena seguía vigente. ¡Qué se iba a morir el flamenco!

Anoche, todos aquellos recuerdos y fantasmas estaban presentes, testigos de una sentida celebración del triunfo del arte jondo.  ¿Se ha perdido algo?  Esa pregunta, y la respectiva respuesta, se la tiene que plantear y responder cada aficionado.  En general fue un programa relativamente discreto comparado con otras ediciones.  Aparte de la desaparición hace dos años de José Menese, cantaor abanderado de la Reunión, faltaba el querido veterano morisco Diego Clavel.  Tampoco pudo participar Antonio Carrión, el querido guitarrista “de la casa”, aunque sí dejó constancia de su arte en un par de recitales en las jornadas previas.

El joven guitarrista Dani de Morón, abrió el programa por soleá, y más tarde siguiriyas, con su sonido híbrido de contemporáneo, antiguo y todo lo que cabe entra ambos extremos que conoce y ejecuta con maestría y conocimientos.  La elegante maestra local Ana Ramírez “La Yiya”, con la interesante guitarra de Antonio García defendió la escuela morisca, recordando a Menese una y otra vez, con su voz de miel y limón.  Por siguiriyas recurrió con éxito al llanto contenido de Clavel.

Con cuatro cantaores solistas en el programa, dos se podrían llamar repetidores de señal del camaronismo, aunque Duquende y Pedro el Granaíno tienen personalidades propias.  El primero, cantó cante minero, soleá por bulería, tangos y bulerías con el acompañamiento de Dani de Morón, y sin ser el cantaor tipo de La Puebla, convenció.  El Granaíno con Patrocinio Hijo a la guitarra, puso su cálida voz a una serie de cantes estilizados, demostrando la seguridad que aporta el haber cantado para baile.

Jerez intravenosa con la voz y persona de Eloisa Jiménez, “Elu de Jerez” que nos proporcionó unos momentos soberbios por siguiriyas dedicadas “a la memoria de Menese”, con la guitarra caliente caliente de Antonio Higuero.

Dos atracciones de baile redondeaban el programa.  En la primera parte, Antonio el Pipa, por quinta vez en La Reunión, el eterno dandi, ahora en su madurez artística, con el excelente cante de Morenito de Íllora, además de Carmen y Gema Cantarota y el toque de Juan José Alba y Javier Ibáñez.  Y en la segunda, Pastora Galván nos entregó su baile tradicional con el toque de inestabilidad que tan bien aporta, con un atrás de lujo: Manuel Tañé y Jeromo Segura al cante, Juan Requena a la guitarra y el todo terreno Bobote.

Pastora se dirigió al público para indicar su deseo de rendirle homenaje a José Menese mediante el cante de mariana que éste a menudo interpretaba.  Todo esto, y aún quedaba la ronda de tonás, el fin de fiesta con casi todos los artistas y a por otro medio siglo que empieza hoy mismo.

Galería fotográfica – Tamara Marbán Gil (ir a galeria completa)

 

1 of 9
- +
Reunión Cante Jondo
Reunión Cante Jondo Pastora Galván
Reunión Cante Jondo Pastora Galván
Reunión Cante Jondo Pedro el Granaíno
Reunión Cante Jondo Antonio el Pipa, Morenito de Illora
Reunión Cante Jondo Antonio el Pipa, Morenito de Illora
Reunión Cante Jondo Dani de Morón - Duquende
Reunión Cante Jondo
Reunión Cante Jondo La Yiya

1. Reunión Cante Jondo

Reunión Cante Jondo

2. Reunión Cante Jondo Pastora Galván

Reunión Cante Jondo Pastora Galván

3. Reunión Cante Jondo Pastora Galván

Reunión Cante Jondo Pastora Galván

4. Reunión Cante Jondo Pedro el Granaíno

Reunión Cante Jondo Pedro el Granaíno

5. Reunión Cante Jondo Antonio el Pipa, Morenito de Illora

Reunión Cante Jondo Antonio el Pipa, Morenito de Illora

6.

7. Reunión Cante Jondo Dani de Morón - Duquende

Reunión Cante Jondo Dani de Morón - Duquende

8. Reunión Cante Jondo

Reunión Cante Jondo

9. Reunión Cante Jondo La Yiya

Reunión Cante Jondo La Yiya

 


Descubre más desde Revista DeFlamenco.com

Suscríbete y recibe las últimas entradas en tu correo electrónico.

Tags: Dani de MorónJosé MeneseLa YiyaPedro el GranaínoReunión de Cante Jondo
Previous Post

Juan Ramón Lucas: “Mi entrada en el flamenco fue muy fuerte: con un concierto de Agujetas y en La Unión”

Next Post

50 Reunión de Cante Jondo – fotografías

Related Posts

Reunión de Cante Jondo La Puebla de Cazalla
Noticias

La Puebla de Cazalla vuelve a convocar al duende en su Reunión de Cante Jondo

19º FESTIVAL SUMA FLAMENCA 2024
Novedades

Gira del Norte: el cante de Mairena y el de Pedro el Granaíno conquistan Logroño

Novedades

Tripas, pellizco, emoción y flow en cuatro guitarras del “mundo mundial”

Next Post
Reunión Cante Jondo

50 Reunión de Cante Jondo - fotografías

Please login to join discussion
Sonia Miranda - Aitana Rousseau - Flamenco Real en el Teatro Real
Tablao Flamenco 1911 - Madrid
Cardamomo - Tablao Flamenco Madrid
Tablao flamenco La Carmela - Madrid
Tablao de la Villa - Madrid
Centro Cultural Flamenco de Madrid
Tablao Flamenco Cordobes - 55 aniversario
El Duende, tablao flamenco Barcelona by Cordobes
Las Tablas Flamenco Madrid

Más vistos

  • AIEnRuta-Flamencos 2026: así es la nueva generación que recorrerá España

    462 shares
    Share 185 Tweet 116
  • Carlos Granados «El Festival de Jerez es un organismo vivo: hay que tomarle el pulso todos los días»

    449 shares
    Share 180 Tweet 112
  • ‘Entrelíneas’: flamenco que conjura al miedo en el tablao de los Teatros del Canal

    448 shares
    Share 179 Tweet 112
  • Flamenco Festival Nueva York celebra 25 años de una historia de amor compartida

    439 shares
    Share 176 Tweet 110
  • El 45 Festival de la Guitarra de Córdoba se inaugura con Vicente Amigo como gran protagonista

    454 shares
    Share 182 Tweet 114
Alejandro Hurtado - El Primer llanto cd
cds de flamenco

“El Primer Llanto” de Alejandro Hurtado

Tercer disco en tres años y segundo de composiciones propias, el guitarrista Alejandro Hurtado (Alicante, 1994) vuelve a impactar y ...

Juan Medina - Fugaz
cds de flamenco

Juan Medina regresa con “Fugaz”, un viaje entre el flamenco y el jazz

El guitarrista y compositor Juan Medina —antes conocido artísticamente como Juanito Makandé— presenta su nuevo trabajo discográfico Fugaz (Satélite K, ...

Maria Jesús Cortés
cds de flamenco

“A cal y canto” – María Jesús Cortés

La artista cordobesa, conocida como “la Lola Flores de Puente Genil”, publica su primer trabajo discográfico con ocho temas que ...

Paco Cepero - Repasando mi vida - libro
libros de flamenco

Paco Cepero: repasando mi vida

Almuzara publica Paco Cepero: repasando mi vida escrita por Francisco CuaresmaFrancisco Cuaresma recoge la biografía del legendario guitarrista jerezano Paco ...

Suite Flamenca - Cofiner - Diego Amador
cds de flamenco

Suite flamenca, Enrique E.Cofiner por Diego Amador

Una obra original de Enrique E.Cofiner, versionada e interpretada por Diego Amador Suite Flamenca es una mirada innovadora que fusiona ...

Nuestro Twitter - Síguenos

Recomendamos

Elipa Flamenco 26
Jue - Sáb, 05 - 07 Feb 2026

Elipa Flamenca ’26

Manuel Liñán - Muerta de amor - La Unión
Jue - Dom, 05 - 08 Feb 2026

Muerta de amor – Manuel Liñán – Teatro de la Zarzuela

Elipa Flamenco 26
Vie - Sáb, 13 - 14 Feb 2026

Elipa Flamenca ’26

Laura Vital - foto Marta Vilà
Vie, 13 Feb 2026

Laura Vital trae “Mujeres de sal”, un homenaje a la mujer flamenca en la Casa de Granada de Madrid

Sonia Miranda & Aitana Rousseau
Mié - Vie, 18 - 20 Feb 2026

Sonia Miranda y Aitana Rousseau “Maridaje” – Flamenco Real

¡No hay eventos!
Facebook Twitter Pinterest Instagram Youtube Twitch Telegram

Aviso Legal / Política de Privacidad / Uso de Cookies
Condiciones de Uso y Normas de Publicación de Anuncios Clasificados

¡Atención! SUSCRIPCIÓN COMPLETA a través de Wordpress.com
Introduce tu correo electrónico y recibirás un email por cada entrada que publiquemos.


Newsletter (envío boletín mensual con Mailchimp)


¿Quiénes somos?
Soporte, publicidad y patrocinio

Mi Cuenta

© 2024 Deflamenco.com - ADN Flamenco Web Services S.L.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In
No Result
View All Result
  • REVISTA
    • Noticias de Flamenco
    • Reseñas
    • Entrevistas
    • Especiales
    • Festival de Jerez
    • Opinión
    • De tablao en tablao
    • Moda flamenca
    • Más flamenco
  • AGENDA
    • CARTELERA
    • Flamenco online
    • Flamenco en Madrid
    • Flamenco en Barcelona
    • Flamenco en Andalucía
      • Flamenco en Sevilla
      • Flamenco en Jerez & Cádiz
      • Flamenco en Málaga
      • Flamenco en Córdoba
      • Flamenco en Jaén
      • Flamenco en Huelva
      • Flamenco en Almería
      • Flamenco en Granada
    • Flamenco en España (resto)
      • Flamenco en Aragón
      • Flamenco en Asturias
      • Flamenco en Baleares
      • Flamenco en Canarias
      • Flamenco en Cantabria
      • Flamenco en Castilla la Mancha
      • Flamenco en Castilla-León
      • Flamenco en Ceuta / Melilla
      • Flamenco en Extremadura
      • Flamenco en Galicia
      • Flamenco en La Rioja (Logroño)
      • Flamenco en Murcia
      • Flamenco en Pamplona
      • Flamenco en el País Vasco
      • Flamenco en Valencia
    • Flamenco en Europa
      • Flamenco en Francia
      • Flamenco en Alemania
      • Flamenco en Países Bajos & Bélgica
      • Flamenco en Italia
      • Flamenco en Reino Unido
      • Flamenco en Portugal
      • Flamenco en Suiza
      • Flamenco en Resto de Europa
    • Flamenco en América
      • Flamenco en Canadá
      • Flamenco en Estados Unidos
      • Flamencos en México / Centro América
      • Flamenco en América del Sur
    • Flamenco en el Mundo
      • Flamenco en África
      • Flamenco en Australia
      • Flamenco en Japón & Asia
    • Flamencos EN GIRA
  • CURSOS
    • Cursos Flamenco online
    • Calendario Cursos de Flamenco (general)
    • Cursos Flamenco en Sevilla
    • Cursos de Flamenco en Jerez & Cádiz
    • Cursos Flamenco en Madrid
    • Cursos flamenco en Barcelona
    • Cursos Flamenco en Málaga
  • ARTISTAS
    • Cantaores & cantaoras
    • Guitarristas
    • Bailaores & bailaoras
    • Otros/Grupos
    • Compañias
    • Espectáculos
    • Management
  • MEDIA
    • Twitch – Flamenco live
    • Fotografías
    • Videos
  • GUÍA DE FLAMENCO
    • Escuelas y estudios de Flamenco
    • Tablaos flamencos
    • Teatros, Salas de Concierto
    • Peñas de Flamenco
    • Bares Flamencos, restaurantes
    • Moda Flamenca, complementos
    • Tiendas de Flamenco
    • Guitarrerias, luthiers
  • CATÁLOGO
    • Cds de flamenco
    • Libros de flamenco
    • Dvds de flamenco
    • Vinilos de Flamenco
  • Tablaos
    • Noticias
    • Madrid
      • Donde ver buen flamenco
      • Cardamomo
      • Tablao Flamenco 1911
      • Tablao flamenco La Carmela
      • Flamenco de Leones
      • Tablao de la Villa
      • Las Tablas Flamenco Madrid
      • Centro Cultural Flamenco de Madrid
      • Café Ziryab
      • Corral de la Moreria
    • Barcelona
      • Tablao Flamenco Cordobes
      • El Duende by Tablao Cordobes
    • Granada
    • Sevilla
  • [ENGLISH]
    • News
    • Show Reviews
    • Interviews
    • Special Reports
    • Flamenco Shows in Madrid
      • Cardamomo Flamenco Madrid
      • Tablao 1911
      • Las Tablas Flamenco Madrid
      • Centro Cultural Flamenco de Madrid
      • Corral de la Moreria
      • Café Ziryab
    • Flamenco Shows in Barcelona
      • Tablao Flamenco Cordobes
      • El Duende by Tablao Cordobes
    • Special Festival de Jerez
    • Flamenco fashion
    • More flamenco
    • Opinion
    • My Flamenco Year
  • TIENDA
    • Cds, libros, vinilos
    • Compra publicidad
  • –

© 2024 Deflamenco.com - ADN Flamenco Web Services S.L.

 

Cargando comentarios...
 

Debe estar conectado para enviar un comentario.

    Utilizamos cookies para asegurar que damos la mejor experiencia al usuario y obtener estadísticas en nuestro sitio web. Si continúa utilizando este sitio asumiremos que está de acuerdo. Más info: